دار و دسته‌ی بی‌لیاقت‌ها

بررس متن: ملیحه سلیمی

بررس تصویر:ملیحه سلیمی

12+

داستان ماجراجویی‌های و شیطنت‌های دختری در مواجهه با خانواده، دنیای پیرامون و فضای خشک مدرسه

نویسنده: سولماز خواجه‌وند تصویرگر: فاطمه محمدعلی‌پور ژانر: زندگی شخصی, طنز

دار و دسته‌ی بی‌لیاقت‌ها

12+

داستان ماجراجویی‌های و شیطنت‌های دختری در مواجهه با خانواده، دنیای پیرامون و فضای خشک مدرسه

نویسنده: سولماز خواجه‌وند

تصویرگر: فاطمه محمدعلی‌پور

ژانر: زندگی شخصی, طنز

بررس متن: ملیحه سلیمی

سنجه‌ها
جهان کودکی و نوجوانی
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه

برای نمایش توضیحات هر سنجه روی آن کلیک کنید

جهان کودکی و نوجوانی
داستان از روزن چشم کودک روایت می‌شود و جهان کودکی در آن بسیار پررنگ است: اتفاقات مدرسه از زبان دختری به نام آیدا روایت می‌شود. آیدا و دوستانش در لابه‌لای اتفاقات داستان امید و ناامیدی را تجربه می‌کنند؛ گاه شکست خورده و در مواردی نیز موفق می‌شوند با وجود همه‌ی خرابکاری‌هایشان در نمایشی که اجرا می‌کنند برای مدرسه کمک ‌مالی قابل توجهی جمع کنند. مواردی چون کوچکتر و بزرگتر بودن، در رابطه‌ی میان آیدا و زانیار، مخالفت و عدم رضایت والدین آیدا با حضور او در اردوی مدرسه، حسادتی کم‌رنگ و غیر آسیب‌زننده در روابط میان همکلاسی‌ها و تجربه‌ی ترس در تماشا و شکار شبح دختر موطلایی و سینماچی در ساختمان متروک سینمای قدیمی از موارد جهان کودکی و نوجوانی داستان هستند که برای نوجوانان باورپذیر و حاوی هم‌ذات پنداری است.
محتوای آموزشی
کودکان با خواندن این داستان با روش حل مسئله در مواجه با مسائل آشنا می‌شوند. بعنوان مثال برای پیدا کردن معلم خود که فکر می‌کنند توسط مدیر مدرسه اسیر شده است و یا به دام انداختن شبح‌های داخل سینما و ... نقشه می‌کشند. نگاه خلاقانه، طنزآمیز و امیدوارانه‌ی آیدا و دوستانش در مواجه با مدیر سخت‌گیر مدرسه و همچنین اتحاد و توجه به کار گروهی از جمله مهارت‌های زندگی در داستان است.
الگوی شخصیتی
خانم معلم، معلمی مهربان و حمایتگر است که دانش صحیحی از مخاطب کودک خود در مدرسه داشته و با دانش‌آموزان رابطه‌ای صمیمانه دارد: آن‌ها در غیبت خانم معلم، در تصور خود وی را اسیر دست مدیر مدرسه می‌دانند و برای پیدا کردن و نجات وی ، نقشه کشیده و وارد دفتر خانم مدیر می‌شوند. آیدا و دوستانش‌اش، کودکانی شاد، پرانرژی و خلاق هستند و برای رسیدن به خواسته‌های خود تلاش می‌کنند.
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
در داستان از کلمات و عبارات توهین‌آمیز استفاده شده که در موقعیت‌های مختلف نیز تکرار شده‌اند. در برخی از موقعیت‌ها نیز شخصیت‌های داستان با لحنی تحقیرآمیز و همراه با تمسخر با یکدیگر صحبت می‌کنند. مدیر مدرسه در موارد متعدد و با لحنی توهین‌آمیز، دانش آموزان را با عناوینی چون بی‌لیاقت‌ها، خاک بر سرتون، بزهکارهای بی‌خاصیت و چه غلطی دارین تو مدرسه‌ی من می‌کنین؟، تحقیر می‌کند. آیدا از والدین و خانواه‌اش با احترام یاد نمی‌کند و بارها در داستان، پدر و عمویش را با لحنی طنز، کلاهبردار معرفی می‌کند.
محتوای بزرگسالانه
آنچه والدین باید بدانند

این کتاب جلد دوم از مجموعه‌ای طنز است که در پنج داستان مرتبط اتفاقات و شیطنت‌های دختری به نام آیدا و همکلاسی‌هایش در مدرسه و بیرون از مدرسه را روایت می‌کند. در هر داستان آیدا و دوستان‌اش با ماجرایی جدید مواجه می‌شوند که با استفاده از جست‌وجوگری و توانایی حل مساله و با پشت سرگذاشتن ماجراهای بسیار موفق می‌شوند پیروزی را تجربه کنند. داستان مفاهیمی چون اهمیت کار گروهی و اتحاد برای مواجهه با بحران‌ها را پررنگ می‌کند. مقاومت در برابر پذیرفتن قوانین و تلاش برای کشف ناشناخته‌ها و همچنین پیروزی آیدا و دوستانش در بحران‌هایی که با آن مواجه می‌شوند، ممکن است برای کودکانی که به تازگی دوران نوجوانی را تجربه می‌کنند، هم‌ذات‌پندارانه باشد. داستان با لحنی طنز روایت می‌شود، اما با این حال موارد قابل توجهی از کلمات نامناسب، ناسزا، تمسخر و تحقیر در آن وجود دارد. مطالعه‌ی این کتاب برای کودکان بالای 12 سال و با همراهی والدین پیشنهاد می‌شود تا در صورت نیاز امکان گفت‌وگو داشته باشند.

چکیده داستان

کتاب شامل پنج داستان است و روایت‌ اتفاقاتی است که در فضای مدرسه یا بیرون از آن برای دختری به نام آیدا و گروه همسالان‌اش رخ می‌دهد ؛ اتفاقاتی ساده و معمولی که با چاشنی تخیل و داستان‌سرایی کودکانه بر هیجان آن‌ها افزوده شده‌است و به دنبال آن فضای خشک مدرسه به محیطی سرشار از هیجان و اتفاق تبدیل می‌کند. در هر کدام از داستان‌ها آیدا و دوستانش‌اش در موقعیتی جدید و متفاوت قرار می‌گیرند و ماجراهای بسیاری را پشت سر می‌گذارند.

کیفیت تصویر

سبک تصویرگری کتاب متناسب با گونه‌ادبی (طنز) اثر است. تصاویر هم‌راستا با متن فضاهایی پر هیجان و پر کنش را پیش چشم مخاطب به نمایش گذارده‌اند. شخصیت‌های به تصویر درآمده، کنش‌ها و هیجانات روایت‌شده در متن را به درستی به مخاطب منتقل می‌کنند. تصاویر شخصیت‌محور بوده و جز در چند مورد فاقد فضاسازی خاصی از زمان و مکان روایت داستان هستند؛ این مسئله آسیبی به روایت تصویری داستان وارد نساخته است. پرتعداد بودن تصاویر، خوانش متن طولانی کتاب را آسان‌تر کرده و بر جذابیت اثر افزوده است. سبک طراحی و شکل خطوط در تصاویر داستان‌های ابتدایی نسبت به داستان‌های بعدی تا حدودی تغییر کرده است که این امر بر یکدستی اثر را تحت‌الشعاع قرار داده‌است؛ با این وجود شخصیت‌ها در طول داستان غالبا از یکدیگر قابل تشخیص هستند. زاویه‌ی دیدها تنوع چندانی ندارند اما تنوع در نماها از نقاط قوت تصاویر کتاب است. قرار دادن برخی نوشته‌های کتاب (که غالبا توضیحاتی پیرامون شخصیت‌ها و یا اتفاقات خاصی است که در داستان مطرح شده‌اند) در کادرهای مشکی، فضای اثر را از یکنواختی خارج کرده و موجب تاکید بر این توضیحات شده‌است. قرار گرفتن تصویرها در نقاط مختلف صفحه و تنوع در چیدمان متن و تصاویر در صفحه‌ها از نقاط مثبت کتاب است. درشت شدن فونت برخی بخش‌های متن در انتقال و شدت بخشیدن هیجان متن موفق عمل کرده است اما در بسیاری موارد تغییر اندازه و حتی شکل فونت از منطق خاصی پیروی نکرده و موجب شلوغی فضای اثر شده است. کیفیت چاپ، جنس کاغذ و صحافی کتاب خوب است.

فرصت‌هایی برای گفتگو

آیا از فضای مدرسه‌ی خود لذت می‌برید؟ چنانچه امکانش را داشتید، چه مواردی را در مدرسه تان تغییر می‌دادید؟ چه چیزی‌هایی را اضافه یا چه مواردی را حذف می‌کردید؟ آیا تا به حال پیرامون یک موضوع خاص با مخالفت پدر و مادرتان مواجه شده‌اید؟ در این موقعیت چه کاری انجام داده‌اید؟ تجربه‌ی شما از گروه دوستی چگونه بوده است؟ آیا تا به حال با دوستانتان گروهی هیجان‌انگیز مانند گروه دوستی آیدا داشته‌اید؟

مشخصات کتاب
نویسنده سولماز خواجه‌وند
ناشر هوپا
تعداد صفحات 184
شماره جلد 2
سال انتشار در ایران 1398
تصویرگر فاطمه محمدعلی‌پور
عرض کتاب 18
نوع جلد نرم