رستم و افراسیاب

بررس متن: زهرا درایتی

بررس تصویر:ملیحه سلیمی

10+

حمله سپاه تورانینان به ایران، تلاش زال و رستم برای فراهم آوردن سپاه و بر تخت نشاندن شاه جدید و ماجرای پهلوانی‌ها و مبارزات حماسی رستم

نویسنده: حسین کیانپور تصویرگر: مامک رزمگیر

رستم و افراسیاب

10+

حمله سپاه تورانینان به ایران، تلاش زال و رستم برای فراهم آوردن سپاه و بر تخت نشاندن شاه جدید و ماجرای پهلوانی‌ها و مبارزات حماسی رستم

نویسنده: حسین کیانپور

تصویرگر: مامک رزمگیر

بررس متن: زهرا درایتی

سنجه‌ها
جهان کودکی و نوجوانی
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه

برای نمایش توضیحات هر سنجه روی آن کلیک کنید

جهان کودکی و نوجوانی
حمایت والدین حتی برای کودکانی که در آستانه تجربه حس استقلال از خانواده‌اند، از جمله مصادیق با ارزش جهان کودکی و نوجوانی است. کودکان و نوجوانان با دریافت حس اعتماد و محبت از سوی خانواده، می‌توانند در رویارویی با فضاها و تجربه‌های جدید جسورتر عمل کنند و در بحران‌های زندگی‌شان، همراه با حس بزرگ‌تری و با ارزش بودن که از سمت خانواده دریافت می‌کنند، پیروزی را تجربه کنند. داستان‌های شاهنامه و افسانه‌های تاریخی برای نوجوانان معنادار و در ساختن هویت در آنها موثر است.
محتوای آموزشی
داستان رستم و افراسیاب از داستان‌های شاهنامه‌ است که برای کودکان بازنویسی شده است. شاهنامه آینه فرهنگ ایرانینان باستان است و کودکان با خواندن داستان، با آداب و رسوم ایرانیان از جمله وفای به عهد، شجاعت، ارزش‌های ملی و تلاش برای حفظ سرزمین آشنا خواهد شد.
الگوی شخصیتی
کودک در داستان می‌آموزد که وفای به عهد یکی از مصادیق با اهمیت اخلاقیات است. او در داستان با این مفهوم آشنا شده و با دیدن سرنوشت شاه توران، به صورت نمادین، متوجه می‌شود پایبند نبودن به اخلاقیات وعهد، در نهایت موجب سرافکندگی خواهد شد.
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه
جنگ و مناسبات سیاسی بین کشور‌ها از موارد بزرگسالانه‌ی داستان است.
آنچه والدین باید بدانند

داستان درباره‌ی پهلوانی‌های زال و پسرش رستم است. شاه تورانیان به بهانه‌ی درگذشت پادشاه ایران، پیمان صلح‌ را می‌شکند و پسرش افراسیاب را به جنگ ایرانیان می‌فرستد. زال از این بابت ناراحت است و از پسرش رستم که نوجوان تنومندی شده است، درخواست می‌کند با او و سپاهش به جنگ تورانیان برود. رستم به زال که در درخواست خود تردید دارد، اطمینان می‌دهد با او به جنگ خواهد رفت و افراسیاب را شکست خواهد داد. داستان درباره‌ی وفای به قول است. پادشاه توران در موقعیتی حساس، قول خود ر ا زیر پا می‌گذارد و به ایران حمله می‌کند و در نهایت با شکستی خفت‌بار مواجه می‌شود. علاوه بر آن داستان، مفاهیمی چون شجاعت و اعتماد به خود و همکاری در فضای خانواده برای کودک به همراه دارد. حمایت زال از پسر نوجوان خود، برای کودکی بالای ده سال که در آغاز جدا شدن از خانواده و تجربه‌ی استقلال است، یادآور محبت و فضای امن خانواده خواهد بود. تحمیل شدن جنگ به ایرانیان آن هم در زمانی که آن‌ها شاه خود را از دست داده‌اند، و زیر پا گذاشتن پیمان صلح توسط شاه توران از عناصر جهان بزرگسالی است و ممکن است کودک را با چراهایی اخلاقی روبه‌رو کند. حضور والدین و مربیان و گفت‌وگو درباره ماهیت سیاست، به کودک کمک خواهد کرد تا تصویر شفاف‌تری درباره‌ی آن و جایگاه اخلاق درسیاست داشته باشند.

چکیده داستان

داستان درباره‌ی سرزمین ایران است. شاه ایران درگذشته است. پشنگ پادشاه تورانی از این فرصت استفاده می‌کند و پیمان صلح خود را با ایران می‌شکند و پسرش افراسیاب را برای جنگ به ایران می‌فرستد. زال و پسرش رستم که نوجوان تنومندی است، از سیستان به سمت تورانیان راه می‌افتند. در طول مسیر، ایرانیان زیادی به سپاه آن‌ها ملحق می‌شوند. زال با بزرگان مشورت می‌کند و بر اساس پیشنهاد موبد بزرگ، کیقباد را بر تخت پادشاهی می‌نشاند. ایرانیان به کمک پهلوانی‌های رستم، تورانیان را شکست می‌دهند و آنان با خواری و خفت به سرزمین‌شان باز می‌گرداند.

کیفیت تصویر

تصاویر موفق شده‌اند فضای داستان را منتقل کنند. انتخاب تکنیک ونوع طراحی ها برای متن کهن کتاب مناسب هستند. تصویرگر برای نمایش تصاویر از ترکیب‌بندیِ نگارگری ایرانی الهام گرفته است. این انتخاب برای این نوع از متن مناسب است. تصویرگر در طراحی شخصیت ها از پرسپکتیو مقامی* استفاده کرده است. ازاین‌رو قابل‌درک است که شخصیت رستم و در ادامه کیقباد با پرداختی بیشتر، رنگ‌هایی درخشان‌تر و جزئیات بیشتر همواره در نمای جلو و بزرگتر به تصویر درآمده‌اند. بااین‌وجود استفاده از این نوع پرسپکتیو در مواجهه تصویری زال که خود پهلوانی نامدار و پدر رستم است ، در برابر رستمِ نوجوان چندان دل‌نشین نیست ؛ به‌ویژه که در تصویر زال با حسی توأم با درماندگی و بسیار نحیف و رنجور به نمایش درآمده است و ذهنیت مخاطب را نسبت به قهرمانی که توسط سیمرغ بزرگ شده است تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. کیقباد در متن داستان از زبان زال " جوانی خوب و نیکوکار...." معرفی می‌شود، حال‌آنکه ما در تصویر با مردی میان‌سال مواجه می‌شویم. از سویی دیگر شخصیت تصویری اسفندیار نیز شباهت بسیاری به کیقباد دارد! در صحنه نبرد رستم با ارتش اسفندیار نمی‌دانیم به چه دلیل رستم که در تمامی تصاویر بارنگ‌های قرمز شناخته‌شده است ، این بار سیاه به تصویر درآمده است. تصویر صفحه‌ی عنوان کتاب به‌زور داخل کادر گنجانده‌شده که آن را دفرمه و خوانش تصویری‌اش را مختل کرده است. تکرار عناصر تصویری که با تکنیک‌های کامپیوتری بریده‌شده و باکمی تغییر به دیگر فریم ها منتقل‌شده‌اند، از ارزش بصری مجموعه تصاویر کاسته است. در اجرای تکنیک استفاده از مداد رنگی و گواش تا حدودی فضای تصاویر را از یکدستی خارج نموده است . *(پرسپکتیو مقامی روشی در نمایش شخصیت‌ها و عناصر تصویری است که در دنیای باستان رواج داشت و در آن شخصیت‌های یک اثر، بر اساس مهم بودن آن‌ها بزرگ‌تر و جلوتر از سایرین به تصویر کشیده می‌شوند. هرچه سوژه مهم‌تر باشد بزرگ‌تر و تنومندتر و به لباس آن‌ها بیشتر پرداخته می‌شود؛ در عوض شخصیت‌های کم‌اهمیت، کوچک‌تر و دورتر و با تاکید کمتر نشان داده می‌شوند)

فرصت‌هایی برای گفتگو

- به نظر شما اخلاق چه نقشی در ارتباط انسان‌ها دارد؟ - فکر می‌کنید چرا پادشاه توران تصمیم گرفت زمانی که شاه ایران درگذشته و سرزمین ایران دچار سختی است، به آن‌ها حمله کند؟

مشخصات کتاب
نویسنده حسین کیانپور
ناشر موسسه فرهنگی منادی تربیت
تعداد صفحات 40
سال انتشار در ایران 1396
تصویرگر مامک رزمگیر
عرض کتاب 21
طول کتاب 29
نوع جلد نرم