رستم و سهراب

بررس متن: زهرا درایتی

بررس تصویر:مینا محبی

12+

امید سهراب برای یافتن پدر و یکی کردن سرزمین توران و ایران، تمام کردن جنگ و نزاع بین دو سرزمین، به ایران لشکرکشی می‌کند و داستان حیله‌گری پادشاهان و پهلوانان که منجر به جنگ تن‌به‌تن پدر و پسر می‌شود

نویسنده: مرجان فولادوند تصویرگر: منصور وفایی

رستم و سهراب

12+

امید سهراب برای یافتن پدر و یکی کردن سرزمین توران و ایران، تمام کردن جنگ و نزاع بین دو سرزمین، به ایران لشکرکشی می‌کند و داستان حیله‌گری پادشاهان و پهلوانان که منجر به جنگ تن‌به‌تن پدر و پسر می‌شود

نویسنده: مرجان فولادوند

تصویرگر: منصور وفایی

بررس متن: زهرا درایتی

سنجه‌ها
جهان کودکی و نوجوانی
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه

برای نمایش توضیحات هر سنجه روی آن کلیک کنید

جهان کودکی و نوجوانی
تراژدی رستم و سهراب از روزن چشم کودک و نوجوان بیان نشده اما سرشار از لحظات ناب کودکی و نوجوانی است. مخاطب همراه با قهرمانان داستان، امید برای رسیدن به هدف را تجربه می‌کند و مفهوم بزرگ‌تری پهلوانانه که با اخلاقیات شکل می‌گیرد و در دل داستان نهان است را می‌شناسند. کودک همراه با سهراب برای یافتن هدف و معنایی والاتر، تنها و مستقل شدن از فضای آشنا و امن را تجربه می‌کند و این تجربه در نهایت سبب رشد مخاطب و بالندگی او خواهد شد.
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
داستان رستم و سهرب از نمونه‌های موفق شکستن کلیشه‌های جنسیتی در ادبیات کهن ایران است. در این داستان، زنان نقش مثبت و گاه متفاوتی را ایفا می‌کنند و بر خلاف داستان‌های کهن ایرانی، در این داستان شخصیت‌های زن داستان مانند تهمینه و گردآفرید زنان قدرتمندی هستند که انتخاب‌گری می‌کنند. تهمینه دختر شاه سمنگان رستم را برای ازدواج و بچه‌دار شدن خود انتخاب می‌کند و به خواسته خود می‌رسد و گرد آفرید در نبرد با سهراب بسیار توانمند ظاهر می‌شود و سهراب به سختی و پس از نبردهای بسیار او را شکست می‎‌دهد و متوجه زن بودن او می‌شود. در نهایت نیز تن به اسارات نمی‌دهد و با حیله به سمت قلعه خود می‌رود.
محتوای بومی و فرهنگی
در ابتدای کتاب، توضیحی درباره نقاشی قهوه‌خانه‌ای ، علت نام‌گذاری و شیوه اجرای آن داده شده است. علاوه بر آن داستان رستم و سهراب مانند دیگر داستان‌های شاهنامه سرشار از آیین ها و رسوم ایرانیان و ملل و سرزمین‌های همسایه‌شان است. مانند مهمان‌نوازی، شیوه‌های نبرد پهلوانان و اخلاقیات آنان که تبدیل به سبکی برای زندگی ایرانیان شده است.
ترس و خشونت
شکستن قول و تهدید به جنگ، حضور در جنگ برای دفاع کشور از موارد خشونت‌آمیز داستان است.
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه
رفتن تهمینه به خیمه رستم و درخواست او برای ازدواج و بچه‌دار شدن از جمله مسایل بزرگ‌سالانه داستان است.
آنچه والدین باید بدانند

داستان درباره‌ی سهراب پسر رستم است. سهراب نیرو و توانایی‌ای برتر از همسالان خود دارد. او که به دنبال چرایی آن و فهمیدن نام پدری است که تا به حال او را ندیده، با توضیحات مادرش، تهمینه، متوجه می‌شود پدرش جهان پهلوان رستم است. او تصمیم می‌گیرد برای یافتن پدر به ایران لشکرکشی کند. تا پس از دیدار او، تاج پادشاهی بر سرش بگذارد و دو سرزمین ایران و توران را از نزاعی همیشگی برهاند. افراسیاب و کیکاووس، پادشاهان ایران و توران که از اتحاد و به هم رسیدن این دو پهلوان نگران‌اند، ترتیبی می‌دهند تا پدر و پسر بدون این‌که یکدیگر را بشناسند، به نبرد هم بروند. داستان درباره پهلوانی و اخلاقیات پهلوانان است. در این ماجرا تمام کسانی که قرار است یاری‌گر سهراب برای یافتن پدر باشند به طریقی می‌میرند و بقیه پهلوانان نیز، با تصمیم اشتباه یا زیر پا گذاشتن راه و رسم پهلوانی، به رستم و سهراب دورغ می‌گویند. داستان بازنویسی تراژدی معروف رستم و سهراب است. علاوه بر نثر روان آن، قسمت‌هایی از روایت منظوم شاهنامه نیز آورده شده که به مخاطب امکان می‌دهد در فضای روایی شاهنامه قرار گیرد. صحنه های‌جنگ و کشته شدن انسان‌ها بدون، و در نهایت کشته شدن سهراب توسط رستم ممکن است برای کودکان سنین پایین ایجاد ترس و دلهره کند. همچنین آشنایی رستم و تهمینه در اوایل داستان و ازدواج و بچه‌دار شدن آن دو نیز از دیگر مفاهیم بزرگ‌سالانه داستان است. با توجه به طولانی بودن داستان و شیوه روایت آن و نهان بودن مفاهیم در قالب تراژدی، داستان برای کودکان بالای سیزده سال پیشنهاد می‌شود.

چکیده داستان

رستم برای شکار گورخر، به نزدیکی مرز سمنگان می‌رود. آن‌جا رخش را گم می‌کند و برای یافتن او به سرزمین سمنگان می‌رود. شاه سمنگان به او وعده یافتن رخش را می‌دهد و برایش خیمه‌ای آماده می‌کند. تهمینه دختر زیبای شاه که وصف رستم را شنیده، نزد او می‌رود و به او می‌گوید آرزو دارد بچه‌ای مانند رستم داشته باشد. آن دو ازدواج می‌کنند. اما رستم مجبور به ترک سمنگان است. سهراب فرزند آن دو، توانمند است و مانند پدر در نوجوانی می‌جنگد. او زمانی که متوجه می‌شود پسر رستم است، برای یافتن پدر به ایران لشگرکشی می‌کند اما رستم و سهراب با فریب شاهان و پهلوانان روبه‌رو می‌شوند. آن دو بدون این‌که بدانند با یکدیگر چند روز نبرد می‌کنند و در نهایت سهراب به دست رستم کشته می‌شود.

کیفیت تصویر

تصاویر کتاب با الهام از نقاشی‌های رنگ و روغنی قهوه‌خانه‌ای ایران در دوره قاجار به شرح صحنه‌هایی از یکی از اشعار حماسی و کهن ایرانی می‌پردازد. تصاویر کتاب توسط یکی از نقاشان مکتب قهوه‌خانه ترسیم شده و طراح گرافیک کتاب نیز با استفاده از آنها به صفحه‌آرایی پرداخته است و با کمک فونت رایج دوران قاجار کتابی کاملا ایرانی با حال و هوای کهن پدید آورده‌است. از نکات قوت کتاب گرافیک و صفحه‌آرایی خلاقانه متن و شعر‌ها است که به جذابیت اثر افزوده است. کادربندی‌ها و نقوش تزیینی به‌کار‌رفته در آن‌ها نیز با تصاویر هماهنگ است. البته کتاب خالی از ایراد نیست به طور مثال تعداد تصاویر نسبت به حجم بالای متن، کم بوده و در بیشتر صفحات شاهد تصاویری تکراری و برش خورده از نقاشی‌های بزرگتر هستیم و یا لکه‌های سفیدرنگی که برای کهنه نشان دادن کتاب روی تصاویر و نوشته‌ها آمده به زیبایی کتاب لطمه زده و از کیفیات آن‌ها کاسته است. در نهایت این کتاب با هدف آشنا کردن نوجوانان با یکی از مکاتب هنری و کتابت ایرانی موفق عمل کرده و اطلاعات تصویری خوبی راجع به قسمتی از تاریخ هنر ایران به مخاطبان نوجوان می‌دهد.

فرصت‌هایی برای گفتگو

- به نظر شما چرا کاووس شاه از دادن نوش دارو به سهراب امتناع کرد؟ - فکر می‌کنید سهراب چه راه‌های دیگری برای یافتن پدر داشت؟ - شما چه احساسی نسبت به داستان‌های شاهنامه دارید؟

مشخصات کتاب
نویسنده مرجان فولادوند
ناشر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
تعداد صفحات 44
سال انتشار در ایران 1394
تصویرگر منصور وفایی
عرض کتاب 27
طول کتاب 21
نوع جلد نرم