ارتش پنبه و مرگ ماهی‌های پرنده

thumbnail
۱۴ سال به بالا
۱۲ تا ۱۴ با همراهی والدین
در رامون، ستاره‌های یک محتوا با توجه به تحلیل کلی سنجه‌ها و نظر بررس و با هدف نشان دادن میزان هم‌راستایی آن اثر با نیازهای رشدی و تحولی گروه سنی موردنظر، ارزیابی می‌شود. با نحوه نوشتن بررسی در رامون آشنا شوید

ماجرای سفر پنبه برای پیدا کردن راز مرگ ماهی‌ها، همراه با تجربه‌ی دوستی

سال: 1400
    بررس: مینا محبی

    سنجه‌ها

    این بخش، مجموعه ای از سنجه‌های مثبت و منفی است که در هر محتوا بررسی می‌شوند، تعداد بولت‌ها نشانگر کمیت آن سنجه است. با کلیک روی هر سنجه می‌توانید توضیحات مربوط به آن را بخوانید.
اطلاعات بیشتر درباره سنجه‌ها را در لینک زیر ببنیید: هر سنجه نمایانگر چیست؟
    در کتاب به سن پنبه، قهرمان داستان، اشاره نشده، اما از کارهای او به نظر می‌رسد که در آستانه‌ی نوجوانی قرار دارد. مبارزه‌طلبی و حق‌طلبی که در پنبه دیده می‌شود از ویژگی‌های دوران نوجوانی است. او تمام تلاش‌اش را برای کشف حقیقت می‌کند و ماجراهای گوناگونی را از سر می‌گذراند و درگیر مسائل دنیای بزرگسالان چون بدبینی، تهمت و انتقام می‌شود. تجربیات دیگر او در داستان مانند ترس‌ها و دلتنگی‌ها، تنها ماندن و ظلمی که به او می‌شود و حتی اهمیت و علاقه‌ای که به انسان‌های دیگر دارد و یا فریب و ضربه‌ی جسمی و روحی که از ماندولین می‌خورد همگی او را از کودکی به بزرگسالی عبور می‌دهند. فضای تخیلی و ماجراجویانه حاکم بر داستان نیز برای مخاطب نوجوانان جالب است.
    قهرمان داستان دختر نوجوانی به نام پنبه است که تنها دغدغه‌ی او کشف حقیقت است. او ماجراهای گوناگونی را از سر می‌گذراند است، اما علی‌رغم شکست و ناامیدی، کوتاه نمی‌آید. پنبه رفتار خوبی با حیوانات و جانداران دارد با سوسک مهربان است و سوسک نیز در زمان گرفتاری به او کمک می‌کند. پنبه با کمک به درخت نیز راه عبور از جنگل را به دست می‌آورد. دختر داستان، توانایی ویژه‌ای دارد و با چشمان تیزبین‌اش می‌تواند مسافت‌های بسیار دور را ببیند، اما کم تجربه است و به راحتی اعتماد می‌کند و خیلی از نشانه‌های طمع ماندولین به چشم‌هایش را نمی‌بیند، اما خوبی‌های دختر در این‌جا نیز بی‌نتیجه نمی‌ماند و ماندولین در انتهای داستان برای کمک به او باز می‌گردد. دختر در روند داستان با از دست دادن چشم‌هایش تغییر می‌کند و با درک خیانت طوطی‌ها و اشتباه آقای عزیز به بلوغ فکری می‌رسد و محتاط‌تر از سابق می‌شود. او دیگر نگاه معصوم و کودکانه سابق ندارد و کم‌کم دنیای جدیدی را کشف می‌کند و می‌تواند از شهود خود برای ارتباط با طبیعت استفاده کند. به مرور با غلبه بر خشم‌اش از لحاظ روانی بزرگ می‌شود و دیگر کسی را مقصر نمی‌داند. هوشمندانه از خشم و عصبانیت‌اش برای نجات پدر و دوستش سوزی بهره می‌برد. هرچند که در انتهای داستان گوشه‌گیر می‌شود و دیگر به اجتماع باز نمی‌گیرد ولی می‌آموزد که در این دنیای پرآشوب تنها باید به خودش تکیه کند. داستان شخصیت‌های دیگری نیز دارد که اغلب بزرگسالانی هستند که دوست پنبه‌اند و از او حمایت و مراقبت می‌کنند. مانند سوزی، زنی که علی‌رغم سرمایی که با خود می‌آورد، قلبی گرم و مهربان دارد و محبتی مادرانه‌ای به پنبه نثار می‌کند و در انتها پنبه با انتقال سرما از وجود او به خودش، او را به عشقش می‌رساند. آقای عزیز نیز مردی رنج‌دیده است که معتقد است نیروهایی در دنیا وجود دارند که بهتر از او تصمیم می‌گیرند و بهتر است تمامی انتخاب‌ها را به تاس‌هایش بسپرد، اما بعد از این‌که طعم عشق و محبت سوزی را می‌چشد تغییر رویه داده و تاس‌هایش را کنار می‌گذارد. خوره خواب‌انداز و همسرش پری‌شاهرخ نیز از دیگر شخصیت‌های عجیب و مهربان داستان هستند که با روایت داستان «پاسنگی» (لاکپشتی که راه مبارزه با مشکلات را پیدا می‌کند) پنبه را بعد از کور شدن سرپا کرده و به زندگی امیدوار می‌کنند.
    اشاره‌ی داستان به مواردی هم‌چون مرگ دلخراش مادر، بی‌وفایی و فریب‌کاری ماندولین در جایگاه دوست، عشق میان آقای عزیز و سوزی، قلدری همسایگان نسبت به پنبه، درد و رنج اسارت و بی‌گاری کشیدن از حیوانات، مربوط به دنیای بزرگسالانه است.
    داستان کتاب در فضایی غم‌انگیز و ناامن شکل می‌گیرد و جلو می‌رود و درعین سرگرم کردن روی فکر و ذهن خواننده تاثیر می‌گذارد و نگاه جدیدی به او می‌دهد. داستان تردید در صداقت و دوستی را در مخاطب تقویت می‌کند و همواره او را تشویق به قوی بودن، مقاومت و پایداری و روی پای خود ایستادن در مصائب می‌کند. داستان به‌طور غیرمستقیم نشان می‌دهد که در پس هر رفتار عجیبی، علتی نهفته است و برخی از ترس‌های دوران کودکی می‌توانند بر کیفیت زندگی در بزرگسالی تاثیر منفی بگذارند، از این‌جهت لزوم مواجه با ترس‌ها و مشکلات و حل ریشه‌ای آن‌ها را به مخاطب نوجوان گوشزد می‌کند.
    در کتاب به نام‌ شخصیت‌هایی مانند رودکی، حاجی‌فیروز، داستان طوطی و بازرگان اشاره می‌شود که هرچند نقش تاثیرگذاری در روند داستان ندارند، اما ممکن است نوجوانان را به مطالعه‌ی بیشتر درباره‌ی این شخصیت‌ها ترغیب کند.
    داستان کتاب در فضایی غم‌انگیز و نا‌امن شکل می‌گیرد و جلو می‌رود، اتفاقات غیرمنتظره و گاه شوک‌برانگیزند و پایان داستان تلخ است. پنبه دختر داستان، در مقابل خشم مردم نسبت به پدرش تنهاست، او توسط بزرگسالان تهدید به مجازات شده و در آکواریوم شیشه‌ای بزرگی زندانی می‌شود؛ ماندولین در نقش یک دوست، چشم‌هایش را می‌رباید و به روح و جسم او صدمه می‌زند. موارد دیگری چون تهدیدها و خشونت طوطی‌ها در مرگ مادر پنبه، اسارت پدر و تصویری که طوطی‌ها از نحوه‌ی کشتن او برای پنبه توصیف می‌کنند، مادری که از ترس چندین سال فرزند خود را در زیرزمین حبس و از حضور در اجتماع محروم می‌کند نیز همگی برای مخاطب دردآور و ناراحت‌کننده است و از نمونه‌های خشونت نهفته در این داستان است.

    آنچه والدین باید بدانند

    در بخش آگاهی والدین درباره‌ کلیت محتوا، داستان و نکات مثبت و منفی آن نوشته‌ایم. همچنین به نکاتی اشاره می‌کنیم که ممکن است برای والدین مهم باشند.

    داستان از زبان شخصیت اصلی و با لحنی صمیمانه روایت می‌شود و درباره‌ی دختری است که برای اثبات بی‌گناهی پدرش راهی سفری پرخطر می‌شود. او دوستان بسیاری پیدا می‌کند که هر کدام به نوعی در حل معمای قتل ماهی‌ها به او کمک می‌کنند، اما در میان آنها مردی به نام ماندولین هست که چشمان پنبه را به خاطر ویژگی خاص آن می‌دزدد، از آن به‌بعد پنبه زندگی متفاوتی را شروع می‌کند. او به کمک شهودش با طبیعت ارتباط برقرار می‌کند و قوی‌تر از سابق با تکیه برخود به مقابله با طوطی‌های جنایتکار می‌رود و پدرش را آزاد می‌کند.
    داستان گیرا و جذاب روایت می‌شود و خواننده را مشتاق به دنبال کردن اتفاقات می‌کند. نکته‌ی مجهولی را در ذهن مخاطب نمی‌گذارد و دلایل رفتارهای شخصیت‌ها در توالی داستان مشخص می‌شود. در داستان خوبی‌های دختر بی‌نتیجه نمی‌ماند و ماندولین که به او آسیب زده برای کمک به او باز می‌گردد، اما در قسمت‌هایی نیز تلخ و ترسناک می‌شود و با پایانی غم‌انگیز مخاطب را به فکر فرو می‌برد. داستان مخاطب را تشویق به قوی بودن و روی پای خود ایستادن و مقاومت و پایداری در مصایب می‌کند و توجه او را به حفظ طبیعت جلب می‌کند. داستان در عین فضای تخیلی که دارد در برخی از قسمت‌ها با نام بردن از مشاهیر ادبی و فرهنگی ایران یادآور خواستگاه اصلی داستان می‌شود.
    مطالعه‌ی کتاب برای کودکان کوچکتر از 12 سال پیشنهاد نمی‌شود.

    چکیده داستان

    پنبه و پدرش در خیابان ماهی‌فروش‌ها زندگی می‌کردند. تا این‌که روزی همه‌ی ماهی‌ها می‌میرند و مردم، پدر پنبه را مقصر می‌دانند. آن‌ها پنبه را داخل آکواریم شیشه‌ای بزرگی زندانی می‌کنند تا پدرش بیاید. پدرش به کمک مرد یک چشم، ماندولین، فرار می‌کند و به همراه خود یکی از ماهی‌گلی‌ها را می‌برد تا خوره‌ی خواب‌انداز حقیقت را از او جویا شود. پنبه در این مسیر با دوستان جدیدی چون آقای عزیز، سوزی و سوسک چوب‌خوار همراه می‌شود، بر مشکلات غلبه می‌کند و به خانه‌ی خوره خواب‌انداز می‌رسد ولی در آن‌جا ماندولین چشم‌های پنبه را می‌دزدد. پنبه نامه مادرش را پیدا می‌کند و از دسیسه‌ی طوطی‌ها آگاه می‌شود و به کوه طوطی‌ها می‌رود. آن‌ها را از بین می‌برد و پدرش را آزاد می‌کند و به تنهایی در همان غار زندگی می‌کند.

    تصاویر و ویدیو‌ها

    کیفیت

    در این کتاب مصور تعداد کمی تصاویر سیاه و سفید در لابه‌لای متن وجود دارند که تنها برخی از اتفاقات داستان را به تصویر می‌کشند، اما طراحی‌های ماهرانه و پایبندی تصویرگر به داده‌های متن موجب شده تا تصاویری مفید و مناسب در اختیار مخاطب قرار گیرند. تصاویر به مخاطب کمک می‌کنند تا شکل شخصیت‌ها را با توجه به توصیفات متن به راحتی تجسم کنند. تصاویر با وجود این‌که عاری از رنگ هستند با مهارت سایه‌پردازی شده‌اند و از کنتراست مناسبی برخوردارند. ترکیب‌بندی‌ها نیز منسجم و چشم‌نواز و فضاسازی‌ها مرتبط با متن طراحی شده‌اند. یکدستی و یکپارچگی در طراحی‌ها در توالی کتاب به درستی رعایت شده است. طراحی روی جلد، زیبا و جذاب است. صفحه‌آرایی کتاب قابل‌قبول و نوع و اندازه‌ی فونت مناسب است. کتاب با وجود صفحه‌های بسیار به علت جنس مناسب کاغذ وزن کمی دارد و از کیفیت مطلوبی در زمینه‌ی چاپ و صحافی برخوردار است.

    فرصت‌هایی برای گفتگو

    در این بخش موضوعات و سوالاتی را درباره هر محتوا مطرح می‌کنیم که صحبت راجع به آن‌ها می‌تواند برای بچه‌ها و خانواده‌ها مفید باشد و به درک بهتر اثر و موضوعات مطرح شده در آن منجر شود.

    فکر می‌کنید پنبه چه درسی از داستان پاسنگی گرفت؟
    شما رفتار آقای عزیز را در تاس‌اندازی چطور ارزیابی می‌کنید؟
    به نظر شما چرا پنبه به ماندولین اعتماد کرد؟

    مشخصات کتاب

    نویسنده ناهید وثیقی
    ناشر نشر هوپا
    تعداد صفحات ۲۴۸
    سال انتشار در ایران ۱۴۰۰
    تصویرگر یاسمن رستمیان
    عرض کتاب ۱۴
    نوع جلد نرم