قصه دروازه بخت

بررس متن: زهرا درایتی

بررس تصویر:مینا محبی

10+ 8 تا 10 با همراهی والدین

ماجرای دو خواهر، یکی پرتلاش و نازیبا و دیگری تنبل و زیبا و اهمیت همدلی و تلاش برای رسیدن به خواسته‌ها

نویسنده: احمد شاملو تصویرگر: ابراهیم حقیقی

قصه دروازه بخت

10+
8 تا 10 با همراهی والدین

ماجرای دو خواهر، یکی پرتلاش و نازیبا و دیگری تنبل و زیبا و اهمیت همدلی و تلاش برای رسیدن به خواسته‌ها

نویسنده: احمد شاملو

تصویرگر: ابراهیم حقیقی

بررس متن: زهرا درایتی

سنجه‌ها
جهان کودکی و نوجوانی
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه

برای نمایش توضیحات هر سنجه روی آن کلیک کنید

جهان کودکی و نوجوانی
«قصه دروازه بخت» سرشار از لحظات ناب جهان کودکی و نوجوانی است. کودک بالای هشت سال که وارد فضای مدرسه شده‌، به‌تدریج از خانواده و فضای امن آن فاصله می‌گیرد و با ورود به گروه‌های دوستی، به دنبال کسب استقلال است؛ اما بااین‌حال در شرایط استرس‌زا به خانواده تکیه می‌کند و در شرایط بحران، حمایت خانواده برای او اهمیت بسیاری دارد. شکل گرفتن علایق جدید، گاه کودک را به سمت تجربه تنهایی، درک نشدن و حتی حمایت نشدن از سمت خانواده سوق می‌دهد و سبب می‌شود بین او و فضای امن، فاصله ایجاد شود. کودک در داستان با دختر زشت که اتفاقاً توانایی‌های بسیاری دارد همراه می‌شود و در لحظات تنهایی و تحمل استرس‌ها با او همذات‌پنداری می‌کند و هم‌چنین می‌آموزد که برای رسیدن به پیروزی و رسیدن به خواسته‌های خود، باید تلاش کند و ناامید نشود. پیروزی دختر زشت باوجود سختی‌ها و تحمل تنهایی، به کودکی که تنهایی و متفاوت بودن با بقیه را تجربه می‌کند، امید پیروزی را می‌دهد.
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
دختر زشت در داستان بسیار مهربان و پرتلاش است؛ اما با همه این احوال، شرایط خانه برای او سخت و برای خواهر تنبلش بسیار راحت است. او که در شرایط دشواری زندگی می‌کند، با رفتن درون چاه و رو‌به‌رو شدن با شرایط جدید و متفاوت، انعطاف‌پذیری بیش‌تری دارد و شرایط سخت را راحت‌تر از خواهر خود پشت سر می‌گذارد. دختر که با داشتن انعطاف‌پذیری و همدلی کردن با دیگران به موفقیت و صورت زیبا می‌رسد، در ذهن کودک الگویی از یک شخصیت نمونه شکل می‌دهد که سرانجام به پیروزی می‌رسد و معنای فضیلت را در داستان تغییر می‌دهد. علاوه بر آن همراه با تمامی اتفاقات، مخاطب به‌صورت ضمنی به داشتن پشتکار و تلاش برای رسیدن به هدف تشویق می‌شود.
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
موقعیتی که مادر به دختر می‌گوید دوکی که درون چاه انداخته است را بیاورد، او احساس غم و غصه می‌کند و با ناامیدی خود را درون چاه می‌اندازد. حس رها شدن و جدایی از مادری که او را دوست ندارد، از موارد دلهره‌آور داستان است.
گفتار نامناسب
نام نهادن روی کودک به عنوان «دختر زشت» می‌تواند گفتار نامناسبی شمرده شود چون خود موضوع زیبایی مفهومی نسبی است که پرداخت ناصحیح به آن می‌تواند قضاوت و برداشت‌های نامناسبی در ذهن کودک به جا بگذارد.
محتوای بزرگسالانه
مادر بین فرزندان خود تبعیض قائل می‌شود و دختر زشت خود را دوست ندارد. مادر برای این‌که دختر زیبای خانه همیشه نزد او باشد، کارهای زیاد و سختی به دختر زشت محول می‌کند. رفتار مادر با دخترش می‌تواند از نمونه‌های تبعیض و بهره‌کشی باشد که از عناصر دنیای بزرگسالان است و با وجود این‌که کودکان هم درگیر مناسبان این‌چنینی می‌شوند، اما این مفاهیم در دنیای آن‌ها معنی‌دار نیست.
آنچه والدین باید بدانند

داستان درباره‌ی دو دختر است که با مادر خود زندگی می‌کنند؛ یکی نازیبا اما پرتلاش و کاری و دیگری زیبا اما تنبل. مادر دختر زیبایش را بسیار دوست می‌دارد و کارهای سخت خانه را به دختر زشت خود می‌سپارد. در ابتدای داستان، فضیلت طور دیگری تعریف می‌شود و دختر تنبل به خاطر زیبایی صورتش موردقبول و حمایت خانواده قرار می‌گیرد، اما همراه با اتفاقات و موقعیت‌ها، مخاطب به این نتیجه می‌رسد که زیبایی سیرت در زندگی تأثیرگذارتر از زیبایی صورت است. دختر زیبا که همیشه مورد تائید مادر خود بوده، تلاشی برای ساختن و یادگیری نکرده و علاقه‌ای به معاشرتِ انسانی بر پایه همدلی با دیگران ندارد، اما دختر زشت همیشه متکی بر توانایی‌ها و قلب و ذهن پر‌توان خود است. در این داستان، کودک همراه با دختر زشت که قرار است مسیر رسیدن به پیروزی را طی کند، همراه می‌شود. مسیر دختر نازیبا با ترس جدا شدن از خانواده و تجربه مستقل شدن شروع می‌شود. دختر زشت زودتر از دختر زیبا، سفر زندگی‌اش را آغاز می‌کند و در طول سفر، با همدلی کردن با نان، درخت سیب و پیرزنِ تنها، مراحل رشد و بالندگی را طی می‌کند و زیبایی او و زشت شدن خواهرش، بیانی نمادین از وضعیت روحی و ذهنی آن دو در انتهای این سفر است. پیام داستان درباره‌ی اهمیت تلاش در زندگی، ارزشمندی‌ زیبایی درون و همدلی کردن با دیگران است. تنهایی دختر، حمایت نشدن از سمت خانواده و اصرار مادر برای آوردن دوک از درون چاه، بدون در نظر گرفتن ترس‌های دختر، می‌تواند برای کودکان پایین نه سال سبب ترس و دلهره شود. تعریف زیبایی و زشتی که موضوعی نسبی است و با زمان و فرهنگ و تاریخ مردم تغییر می‌کند؛ به همین دلیل صحبت از زیبا بودن یا زشت بودن موضوع حساسی است که می‌تواند روی کودکان تاثیرات نامطلوبی بگذارد و قضاوت خود یا دیگران را به همراه داشته باشد. همراهی والدین و مربیان در هنگام خواندن این کتاب می‌تواند به کودکان کمک کند درباره‌ی این معانی بیشتر عمیق شوند.

چکیده داستان

داستان درباره‌ی دو خواهر است؛ یکی زیبا و بی‌هنر و دیگری زشت و اهل کار و تلاش. مادرِ دو دختر، آن‌یکی که زیباست را بسیار دوست می‌دارد و به همین دلیل همه کارهای خانه را به دختر زشت می‌سپارد و با او بدرفتاری می‌کند، اما اوضاع به همین شکل باقی نمی‌ماند و خیلی زود دختر پرتلاش، نتیجه تلاش و قلب مهربانش را می‌بیند.

کیفیت تصویر

این کتاب که از نمونه‌‌های ارزشمند تصویرگری‌ کتاب‌ کودک در دهه 50 شمسی است، اولین‌بار در‌ سال 1357 و ‌بار دوم در‌ سال 1388 با‌کمی تغییر به‌ چاپ رسیده‌ است. تصویرگر از نقوش نگارگری، قالی، گلیم، پارچه، کاشی و دیگر صنایع‌دستی ایران استفاده کرده و اثری جالب را پدید‌ ‌آورده است که می‌تواند مخاطبان را با‌ انواع متنوعی ‌از‌ نقوش‌ سنتی ‌ایرانی آشنا‌ کند. هرچند که تصاویر می‌تواند حتی برای مخاطب بزرگسال جذابتر از‌ کودکان باشد. تصاویر در‌ کنار روایت داستان گاهی مفاهیمی اضافه‌تر از متن را به‌مخاطب منتقل می‌کنند. طراحی‌ شخصیت‌ها بر‌ اساس نقوش‌ سنتی هنر‌ایرانی کار‌ شده‌‌ است و تفاوت ظاهری تنها با‌ اختلاف‌ رنگ نشان‌ داده شده‌‌ است. کنش‌ها نیز خشک و تابع فرم‌ها و محدودیت‌های تکنیک کلاژ هستند؛ با این‌وجود تا‌ حدودی اتفاقات داستان را‌ هم روایت می‌کنند. تغییر شکل چاه در‌ صفحات متوالی ممکن است باعث سردرگمی بیننده شود. تصاویر از رنگ‌های زنده و تند بهره می‌برند و رنگ‌های پسزمینه با توجه به محیطی که داستان در آن اتفاق می‌افتد به رنگ دریا یا مرغزار تغییر می‌کند. از‌عنصر ریتم و تکرار که در هنر‌سنتی ایرانی کاربرد فراوانی دارد در تصاویر بسیار بهره‌ برده شده‌ است. کادربندی‌ها نیز یادآور کتاب‌های‌ چاپ‌ سنگی‌اند و نقش‌مایه‌های تذهیب و خوشنویسی بر‌ زیبایی تصاویر افزوده‌اند و کلسیون نقوش‌ ایرانی را در‌کتاب تکمیل کرده‌اند. البته قطع کوچک‌ کتاب چندان مناسب سن مخاطب نیست و درک و تشخیص تصاویر را برای‌ آنها سخت می‌کند.

فرصت‌هایی برای گفتگو

-‌ آیا تابه‌حال برایتان پیش‌آمده تنهایی و رها شدن از سمت خانواده و دوستانتان را تجربه کنید؟ در چه موقعیتی برایتان اتفاق افتاده است؟ - فکر می‌کنید چرا دختر زیبای خانواده درنهایت دچار آن سرنوشت شد؟ - به نظر شما چه کسانی زیباترند؟

مشخصات کتاب
نویسنده احمد شاملو
ناشر نظر (کتاب‌های خروس)
تعداد صفحات 48
سال انتشار در ایران 1388
تصویرگر ابراهیم حقیقی
عرض کتاب 16
طول کتاب 16
نوع جلد نرم