آرامگاه کرم‌های شب‌تاب

(Grave of the Fireflies )

بررس متن: فاطمه علی زاده

16+ 14 تا 16 با همراهی والدین

فیلمی انیمه و درام درباره‌ی زندگی نوجوانی یتیم و خواهر خردسالش و تلاش آن‌ها برای زنده ماندن در یکی از شهرهای ژاپن در طول جنگ جهانی دوم

سال انتشار: 1988

آرامگاه کرم‌های شب‌تاب

(Grave of the Fireflies )
16+
14 تا 16 با همراهی والدین

فیلمی انیمه و درام درباره‌ی زندگی نوجوانی یتیم و خواهر خردسالش و تلاش آن‌ها برای زنده ماندن در یکی از شهرهای ژاپن در طول جنگ جهانی دوم

سال انتشار: 1988

بررس متن: فاطمه علیزاده

سنجه‌ها
جهان کودکی و نوجوانی
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه

برای نمایش توضیحات هر سنجه روی آن کلیک کنید

جهان کودکی و نوجوانی
رفتار تحقیرآمیز عمه با سیتا و ستسوکو و بیرون کردن آن‌ها از خانه‌اش می‌تواند برای کودکان قابل ارتباط باشد. با این‌که سیتا به ‌عنوان برادر بزرگ‌تر تمام تلاش خود را می‌کند تا جان خود و خواهرش را حفظ کند و امید دارد که بعد از برگشتن پدرش همه ‌چیز درست شود اما در نهایت خواهر خردسالش جان خود را از دست می‌دهد. در ابتدا و انتهای فیلم می‌بینیم سیتا بعد از آتش زدن تابوت حصیری خواهرش، با یاد او زندگی می‌کند و همه ‌جا اثری از او می‌بیند و از طرفی تصویر زندگی کردن آن دو در پناهگاهی متروک در خارج از شهر و دور از بقیه‌ی مردم نیز می‌تواند برای نوجوانان معنادار و قابل ارتباط باشد.
محتوای آموزشی
در حاشیه‌ی داستان به موضوع جنگ جهانی دوم و موضع ژاپن در این جنگ پرداخته می‌شود.
الگوی شخصیتی
داستان با تأکید بر موضوع عشق بین خواهر و برادر و رابطه‌ی گرمی که دارند، نشان می‌دهد که سیتا چطور سخت تلاش می‌کند تا جان خود و خواهرش را نجات دهد. سیتا بعد از این‌که می‌فهمد مادرشان را از دست داده‌اند، می‌داند که دیگر او مسئول نگهداری از ستسوکو است و تلاش می‌کند خود را با شرایط جدید وفق دهد و با وجود ناراحتی‌اش بابت نبودن مادر، از این موضوع به خواهر کوچکش چیزی نمی‌گوید تا او متوجه سختی شرایط‌شان نشود. هنگامی که سیتا و ستسوکو تصمیم می‌گیرند از خانه‌ی عمه بروند و به‌تنهایی در پناهگاه زندگی کنند یا در صحنه‌ای که ستسوکو می‌پذیرد کیمونوی مادرش را در ازای مقداری برنج به عمه‌اش بدهد و نیز در صحنه‌ای که ستسوکو با کندن قبر برای کرم‌های شب‌تاب به برادرش می‌گوید که می‌داند مادرشان مرده و دیگر پیش آن‌ها نیست، می‌بینیم که چطور این شخصیت‌ها در مقابل شرایط موجود از خود انعطاف‌پذیری نشان می‌دهند و سعی می‌کنند آن را بپذیرند و با وجود سختی‌های زیاد، به زندگی خود ادامه دهند.
محتوای بومی و فرهنگی
فیلم به بخش‌هایی از زندگی مردم ژاپن، پوشاک و خوراک و رسوم آیینی‌شان می‌پردازد. در طول فیلم می‌بینیم که رعایت آدابی مثل نحوه‌ی غذا خوردن، احترام گذاشتن به بزرگ‌ترها و مراسم آیینی تدفین مردگان در فرهنگ ژاپنی موضوعاتی بسیار مهم‌اند و افراد در شرایط سختی مثل جنگ هم سعی می‌کنند از آن‌ها غافل نشوند.
ترس و خشونت
این فیلم پر از صحنه‌هایی خشن و ترسناک است؛ از جمله حمله‌هایی هوایی دشمنان به شهر و سوختن خانه‌ها و انسان‌ها و به تصویر کشیده شدن آوارگی و گرسنگی آن‌ها. در صحنه‌ای نیز سیتا با جسد سوخته‌ی مادرش روبه‌رو می‌شود که کرم‌ها به او حمله کرده‌اند. در بخشی دیگر سیتا که مجبور شده برای سیر کردن شکم خود و خواهرش دست به دزدی از مزرعه‌ی مردم بزند، مورد ضرب و شتم شدید یک کشاورز قرار می‌گیرد. در انتهای فیلم ستسوکوی بیمار، جانش را بر اثر سوءتغذیه از دست می‌دهد و سیتا مجبور می‌شود به‌تنهایی مراسم سوزاندن خواهرش را انجام دهد.
گفتار نامناسب
موضوع جنگ و مصیبت‌هایی که برای انسان‌ها به همراه دارد، موضوع کودکانه‌ای نیست و ممکن است در کودکان اضطراب و ناامیدی زیادی نسبت به آینده ایجاد کند.
محتوای بزرگسالانه
عمه برای صحبت با بچه‌ها از لحنی تحقیرآمیز استفاده می‌کند و جملاتی مانند «شما دو تا اَنگلید»، برای توهین به آن‌ها به کار می‌برد.
آنچه والدین باید بدانند

این فیلم انیمه با اقتباس از کتابی شبه بیوگرافی به همین نام، اثر آکییوکی ناساکا ساخته ‌شده است. داستان درباره‌ی پسری نوجوان به نام سیتا و خواهر کوچک‌ترش به نام ستسوکو است که در طول سال‌های جنگ جهانی دوم در ژاپن زندگی می‌کنند. سیتا که پدرش به جنگ رفته و مادرش بر اثر سوختن در آتش حمله‌های هوایی کشته ‌شده، مسئولیت نگهداری از خواهر کوچک‌ترش را دارد و سعی می‌کند تا او و خودش را در طول جنگ زنده نگه دارد. سیتا خواهرش را عاشقانه دوست دارد و مسئولانه تمام تلاش خود را می‌کند تا جانش را حفظ کند و حتی ناچار به دزدی از مزرعه‌های مردم می‌شود. ستسوکو نیز با این‌که کودکی خردسال است، روابط گرمی با برادرش دارد و تلاش می‌کند تا در کارهای ساده به او کمک کند؛ هرچند بزرگ‌ترهای فیلم، مثل عمه‌ای که به خانه‌اش پناه برده‌اند، نسبت به ‌سلامت آن‌ها بی‌توجه است و خود و خانواده‌اش را در اولویت قرار داده است. در طول داستان به این موضوع نیز اشاره می‌شود که گاهی با وجود همه‌ی تلاش‌هایی که برای رسیدن به هدفی می‌کنیم، شکست می‌خوریم و این یکی از واقعیت‌های انکارناپذیر زندگی انسانی است. فیلم صحنه‌ها و موضوعات غم‌انگیز، ترسناک و خشن زیادی دارد؛ از جمله حمله‌ی هوایی نیروهای دشمن و دیدن خانه‌های سوخته و مردمی که در حال فرار از شهرند. سیتا توسط عمه‌اش تحقیر می‌شود و بابت دزدی از مزرعه، مورد ضرب و شتم قرار می‌گیرد و در ابتدا و انتهای فیلم با مرگ مادر و خواهرش روبه‌رو می‌شود. موضوع جنگ و مصیبت‌هایی که برای انسان‌ها به همراه دارد نیز موضوع کودکانه‌ای نیست و ممکن است در کودکان، اضطراب و ناامیدی زیادی نسبت به آینده ایجاد کند؛ به خصوص که در انتهای فیلم، شخصیت اصلی با وجود همه‌ی تلاش‌هایش شکست می‌خورد و نمی‌تواند جان خواهرش را نجات دهد. تماشای این فیلم برای کودکان و نوجوانان زیر 14 سال پیشنهاد نمی‌شود. برای نوجوانان ۱۴ تا ۱۶ نیز در صورتی پیشنهاد می‌شود که فیلم را همراه بزرگ‌ترها تماشا کنند تا هم احساس امنیت کنند و هم فرصت داشته باشند درباره‌ی موضوعات سنگین و غم‌انگیز فیلم با هم گفتگو کنند.

چکیده داستان

این داستان واقعی درباره‌ی برادر و خواهری به نام‌های سیتا و ستسوکو است که در روزهای پایانی جنگ جهانی دوم در ژاپن زندگی می‌کنند. پدر آن‌ها که افسر نیروی دریایی است، به جنگ رفته و مادرشان نیز در طول یک حمله‌ی هوایی به شدت آسیب می‌بیند و جان خود را از دست می‌دهد. سیتا که مسئول نگهداری از خواهر خردسالش است، تلاش می‌کند جان‌شان را از خطرات پیش رو نجات دهد. اما شرایط بحرانی جنگ آن‌ها را در معرض گرسنگی و بیماری قرار می‌دهد و سیتا مجبور می‌شود اقدام به دزدی از مزرعه‌های مردم کند. ولی با وجود همه‌ی تلاش‌هایش، خواهر کوچکش بر اثر سوءتغذیه و بیماری جانش را از دست می‌دهد.

فرصت‌هایی برای گفتگو

نظر شما درباره‌ی رفتار عمه با سیتا و خواهرش چیست؟ به نظر شما بهتر است افراد در این شرایط بحرانی چگونه رفتار کنند؟ به نظر شما چرا سیتا تصمیم می‌گیرد با خواهرش در پناهگاه زندگی کند؟ آیا این تصمیم درستی بود؟ آیا شما هم تجربه‌ی از سر گذراندن شرایطی بحرانی یا از دست دادن فردی عزیز را داشته‌اید؟

جزئیات فیلم
مدت زمان 89
سال انتشار 1988