باشو، غریبه‌ی کوچک

بررس متن: علی نجفی

15+ 13 تا 15 با همراهی والدین

فیلمی درام درباره‌ی پسربچه‌ای که خانه و خانواده‌ی خود را در جنگ از دست داده، و چالش‌ها و تجربه‌های او برای پذیرفته شدن در جامعه‌ی جدید

سال انتشار: 1364

باشو، غریبه‌ی کوچک

15+
13 تا 15 با همراهی والدین

فیلمی درام درباره‌ی پسربچه‌ای که خانه و خانواده‌ی خود را در جنگ از دست داده، و چالش‌ها و تجربه‌های او برای پذیرفته شدن در جامعه‌ی جدید

سال انتشار: 1364

بررس متن: علی نجفی

سنجه‌ها
جهان کودکی و نوجوانی
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه

برای نمایش توضیحات هر سنجه روی آن کلیک کنید

جهان کودکی و نوجوانی
دوری و دلتنگی پسرک از خانواده، بیماری خود او و بعداً نایی در جایگاه مادرش، و چالش‌های او برای دوست‌یابی در دنیای کودکی معنادار است. همچنین، چالش او برای پیدا کردن جایگاه اجتماعی و تلاش برای پذیرش نقش‌های جدید در دنیای نوجوانی معنادار است. او که ابتدا به عنوان کودکی تنها و آسیب‌پذیر از نزدیک شدن به دیگران هراس دارد، در نهایت با نمایش توانایی‌های خود و آموختن مهارت‌های جدید، به عضو مؤثری از خانواده و جامعه تبدیل می‌شود.
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
نایی با وجود مخالفت اهالی روستا، به پسر غریبه کمک می‌کند و از او مراقبت می‌کند. او هر کاری کند، همسایه‌ها او را سرزنش خواهند کرد؛ پس سعی می‌کند کاری را انجام دهد که خودش به آن باور دارد. باشو در عوض محبت‌های نایی، در انجام کارها به او کمک می‌کند و وقتی نایی بیمار است، وظایف او را انجام می‌دهد و از او مراقبت می‌کند. او عاقل است و برای برخی مشکلات راهکارهای نوآورانه دارد. باشو خود را فرزند ایران می‌داند و سعی می‌کند با استفاده از وجوه مشترک با دیگر بچه‌ها دوست شود.
محتوای بومی و فرهنگی
مسئله‌ی تفاوت زبانی و فرهنگی همراه با شعرهای عربی و گیلکی و تلاش شخصیت‌ها برای برقراری ارتباط با هم بسیار پررنگ است. در فیلم گوشه‌ای از سبک زندگی روستایی، کشاورزی، خطرات و چالش‌های آن به نمایش در می‌آید.
ترس و خشونت
فیلم با انفجارهای پیاپی و آتش و ویرانی آغاز می‌شود. انفجارهای تونل و حتی صدای هواپیما در صحنه‌های متعدد باعث ترس پسرک می‌شود. غریبی باشو و دلتنگی او برای اعضای خانواده، به‌ویژه مادرش، صحنه‌های ناراحت‌کننده‌ای ایجاد کرده است. او در صحنه‌های متعددی مادر خود را در کنار خود تصور می‌کند و او را صدا می‌زند. بچه‌ها در فیلم با هم دعوا می‌کنند و نایی در دفاع از باشو بچه‌ها را با چوب می‌زند. در صحنه‌ی دیگری، برای بازگرداندن باشو به خانه او را هم با چوب می‌زند. باشو برای دفاع از خود در برابر مرد غریبه چوب بر می‌دارد.
گفتار نامناسب
باشو به‌خاطر رنگ تیره‌ی پوستش بارها مورد تمسخر اهالی روستا واقع می‌شود و نایی در اولین دیدار او را سیاه چرک خطاب می‌کند. وقتی باشو می‌ترسد، بچه‌ها او را مسخره می‌کنند. در بخش اعظمی از فیلم شخصیت‌ها به زبان محلی خودشان، عربی و گیلکی، حرف می‌زنند و مخاطبان فارسی‌زبان به سختی می‌توانند متوجه شوند چه می‌گویند؛ تا این‌که کم‌کم شخصیت‌ها به زبان مشترک خود (فارسی) صحبت می‌کنند.
محتوای بزرگسالانه
در صحنه‌های متعددی شخصیت‌های فرعی، چه مرد و چه زن، سیگار می‌کشند. فیلم به موضوع جنگ و تأثیر ویرانگر آن بر زندگی کودکان می‌پردازد که موضوع معناداری در دنیای کودکان نیست.
آنچه والدین باید بدانند

باشو غریبه‌ی کوچک فیلمی سینمایی درباره‌ی سفر یک پسربچه‌ی جنوبی جنگ‌زده به شمال کشور است و چالش‌ها و تجربه‌های مردم آواره‌ی جنگ‌زده در جامعه‌ی جدید را روایت می‌کند. باشو که خانه و خانواده‌ی خود را از دست داده، با خزیدن در یک کامیون سر از خطه‌ی شمال در می‌آورد. نه تنها پوشش، که فرهنگ، موسیقی و حتی زبان مردم آن‌جا با زادگاه او متفاوت است. او به‌شدت احساس تنهایی می‌کند و دلتنگ مادر و خانواده‌اش می‌شود. زنی به نام نایی، با وجود مخالفت‌ها و سرزنش‌های همسایه‌ها و اهالی روستا، او را جای پسر خود می‌پذیرد و از او مراقبت می‌کند. باشو و نایی کم‌کم تلاش می‌کنند سخنان هم را بفهمند و کارها را به کمک هم انجام دهند. احساسات و تجربه‌های باشو در دوری از خانواده و تلاش برای دوست‌یابی و همچنین چالش‌های او برای ابراز خود و پذیرفته شدن در جامعه در دنیای کودکان و نوجوانان معنادار است. در نهایت، باشو با نمایش توانایی‌های خود و آموختن مهارت‌های جدید، به عضوی تأثیرگذار در خانواده و جامعه تبدیل می‌شود. موسیقی‌ها و آوازهای محلی هم جذابیت فیلم را دوچندان کرده است؛ هرچند در بخش اعظمی از فیلم شخصیت‌ها به زبان محلی خودشان حرف می‌زنند و مخاطب فارسی‌زبان، درست مثل شخصیت‌های داخل فیلم، سخنان طرف مقابل را به‌سختی درک می‌کند. فیلم با صحنه‌های پیاپی از انفجار و ویرانی آغاز می‌شود. هر صدای انفجار و عبور هر هواپیمایی باعث ترس و وحشت باشو می‌شود. او در صحنه‌های متعددی مادرش را در کنار خود تصور می‌کند و دلتنگ می‌شود؛ صحنه‌هایی که ممکن است باعث ناراحتی یا اضطراب کوچک‌ترها شود. بچه‌ها با باشو دعوا می‌کنند و نایی آن‌ها را با ضربه‌های ترکه‌ی چوب جدا می‌کند. باشو بارها به‌خاطر رنگ پوستش مورد تمسخر دیگران قرار می‌گیرد. به علاوه، صحنه‌های متعددی از سیگار کشیدن مردان و زنان روستایی دیده می‌شود. زمان طولانی و ریتم کند فیلم در برخی بخش‌ها، آن را برای کوچک‌ترها حوصله‌سربر می‌کند. تماشای فیلم برای کودکان کوچک‌تر از ۱۳ سال پیشنهاد نمی‌شود. برای کودکان و نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ سال هم در صورتی پیشنهاد می‌شود که فیلم را همراه والدین تماشا کنند تا فرصت گفتگو درباره‌ی احساسات و نگرانی‌هایشان داشته باشند.

چکیده داستان

در یکی از بمباران‌های جنوب کشور در جریان جنگ ایران و عراق، پسرکی به نام باشو خود را در کامیونی در حال کوچ می‌اندازد و زمانی که چشم باز می‌کند به شمال کشور رسیده است. او از مزرعه‌ی زنی به نام نایی سر در می‌آورد که در غیاب شوهر، با دو فرزندش زندگی و کار می‌کند. آن‌ها زبان هم را نمی‌فهمند اما نایی به او نان و آب می‌دهد و از او مراقبت می‌کند. باشو هم در عوض می‌کوشد در کارها به نایی کمک کند. نه اهالی روستا و نه شوهر نایی، هیچ‌ کدام راضی به ماندن باشو نیستند اما نایی او را به فرزندی می‌پذیرد.

فرصت‌هایی برای گفتگو

لازمه‌ی ارتباط دوطرفه و درک متقابل چیست؟ در این فیلم چه چیزی این نقش را ایفا می‌کرد؟ تا چه حد گفتگوهای ابتدایی فیلم را متوجه می‌شدید؟ آیا زبان تنها ابزار ارتباطی میان انسان‌هاست؟ با توجه به سال تولید فیلم، نویسنده از موضوع جنگ برای توضیح مهاجرت باشو استفاده کرده است؛ امروزه، چه موضوعات دیگری باعث مهاجرت مردم می‌شود؟

جزئیات فیلم
مدت زمان 121
سال انتشار 1364