کتاب‌دزد

(The Book Thief )

بررس متن: علی نجفی

15+ 13 تا 15 با همراهی والدین

فیلمی درام درباره‌ی زندگی دختری نوجوان در زمان جنگ جهانی دوم، تجربه‌ی او در مورد خشونت، دوستی و کتاب

سال انتشار: 2013

کتاب‌دزد

(The Book Thief )
15+
13 تا 15 با همراهی والدین

فیلمی درام درباره‌ی زندگی دختری نوجوان در زمان جنگ جهانی دوم، تجربه‌ی او در مورد خشونت، دوستی و کتاب

سال انتشار: 2013

بررس متن: علی نجفی

سنجه‌ها
جهان کودکی و نوجوانی
محتوای آموزشی
الگوی شخصیتی
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
گفتار نامناسب
محتوای بزرگسالانه

برای نمایش توضیحات هر سنجه روی آن کلیک کنید

جهان کودکی و نوجوانی
چالش‌های پیش روی لیسل همچون جدایی از مادر، ورود به خانه‌ی جدید، فقر و دوست‌یابی می‌تواند در دنیای نوجوانان معنادار باشد. لیسل در طول فیلم بارها نزدیکان خود را از دست می‌دهد. او از تنهایی به ادبیات پناه می‌برد و تلاش می‌کند خویشتن‌دار و امیدوار بماند؛ تجربه‌هایی که برای بسیاری از نوجوانان هم‌ذات‌پندارانه و قابل ارتباطند.
محتوای آموزشی
در فیلم به گوشه‌ای از تاریخ آلمان نازی و جنگ دوم جهانی اشاره می‌شود. رفتارهای نژادپرستانه‌ی نازی‌ها با غیرآلمانی‌ها، یهودی‌ها، کمونیست‌ها و سیاه‌پوست‌ها فرصتی ایجاد می‌کند تا خانواده‌ها در مورد این مفاهیم با فرزندانشان گفت‌وگو کنند.
الگوی شخصیتی
لیسل کنجکاو و شجاع است و برای یادگیری مشتاق است. پدرخوانده‌ی او صبور و مهربان است و تلاش می‌کند با او ارتباط صمیمانه‌ای برقرار کند. در مقابل، مادرخوانده‌ی او تندخو و جدی است، اما همچنان محبتش را به سبک خودش نشان می‌دهد. آنها به لیسل اعتماد و روی رازداری‌اش حساب می‌کنند. پدرخوانده‌ی لیسل رفتارهای انسان‌دوستانه‌ای از خود نشان می‌دهد؛ به جوان یهودی پناه می‌دهد و از همسایه‌اش در برابر سربازان نازی دفاع می‌کند. رودی و لیسل در موقعیت‌های مختلف پشتیبان و مراقب یکدیگرند. حضور شخصیت‌های زن و مرد در کنار هم کلیشه‌های جنسیتی را کم‌رنگ می‌کند.
محتوای بومی و فرهنگی
ترس و خشونت
فیلم از زبان فرشته‌ی مرگ روایت می‌شود و با مرگ و خاک‌سپاری برادر کوچک‌تر دختر نوجوان آغاز می‌شود. سپس، دخترک از مادرش جدا شده و به خانواده‌ی جدیدی سپرده می‌شود. تصاویر متعددی از بمباران، انفجار و ویرانی ساختمان‌ها و نمایش پیکرهای بی‌جان انسان‌ها وجود دارد. لیسل را از زیر آوارها بیرون می‌کشند. دوست لیسل آخرین نفس‌هایش را می‌کشد و در آغوش او جان می‌دهد. شخصیت‌های نوجوان در چند صحنه درگیر می‌شوند و دعوا می‌کنند؛ لیسل پسر زورگو را حسابی کتک می‌زند. در چند صحنه سربازان نازی به یهودی‌ها و خانه‌ها و مغازه‌هایشان حمله می‌کنند، شیشه‌ها را می‌شکنند، آدم‌ها را روی زمین می‌کشند و در صحنه‌های دیگری بچه‌ها را به کنار هل می‌دهند.
گفتار نامناسب
هم شخصیت‌های بزرگسال و هم نوجوان‌ها از ناسزاهایی نظیر ولگرد، گم شو، خوک و بارها از احمق استفاده می‌کنند. در چند صحنه، دخترک با لفظ بی‌سواد مورد تمسخر و تحقیر هم‌کلاسی‌هایش قرار می‌گیرد. پسر و دختر نوجوان با تف انداختن به هم علامت می‌دهند. نامادری دخترک در ابتدای فیلم با او بدرفتاری می‌کند و با تندی حرف می‌زند.
محتوای بزرگسالانه
پسر نوجوان بارها از لیسل تقاضای بوسه می‌کند. در دقایق پایانی، او به لیسل ابراز علاقه می‌کند و لیسل او را می‌بوسد. آنها در چند صحنه درباره‌ی فرار از خانه صحبت می‌کنند. در چند صحنه بزرگ‌ترها سیگار می‌کشند یا مست می‌کنند. پرداختن به جنگ و پیامدهای آن، از جمله بمباران و ویرانی خانه‌های مسکونی موضوع معناداری در دنیای کودکان نیست و ممکن است اضطراب زیادی به آنها وارد کند.
آنچه والدین باید بدانند

کتاب‌دزد فیلمی سینمایی بر اساس رمانی به همین نام، اثر مارکوس زوساک است. داستان در مورد دختر نوجوانی به نام لیسل از خانواده‌ای کمونیست است که برای نجات جانش از نازی‌ها به یک خانواده‌ی آلمانی سپرده می‌شود. او هنوز خواندن و نوشتن نمی‌داند و تازه به کمک پدرخوانده‌اش یاد می‌گیرد کتاب بخواند. او آنقدر مشتاق کتاب‌خوانی است که برای به دست آوردن کتاب دست به دزدی می‌زند. تصمیم‌های جنگ‌طلبانه‌ی هیتلر اعضای خانواده و دوستان و نزدیکان او را یکی‌ یکی از او می‌گیرد، اما دوستی پیدا می‌کند که مثل خود او جسور، رازدار و قابل اعتماد است؛ دوستی که در کنارش جرات می‌کند نفرت خود از پیشوا را با صدای بلند فریاد بزند. اما جنگ و مرگ به او می‌فهماند فرصت چندانی ندارد و نباید زندگی‌اش را بیهوده تلف کند؛ پس شروع به نوشتن می‌کند. لیسل از سختی‌های زندگی به کتاب پناه می‌برد و ادبیات است که به او خویشتن‌داری و امیدواری می‌دهد. همچنین، اشاره به گوشه‌هایی از تاریخ جنگ دوم جهانی و نژادپرستی نازی‌ها نسبت به سیاه‌پوستان و یهودیان فرصت مناسبی برای گفت‌وگوی خانواده‌ها در مورد این مفاهیم را فراهم می‌کند. فیلم از زبان مرگ روایت می‌شود و در چند صحنه درباره‌ی احساسات آدم‌ها در لحظه‌ی مرگ سخن می‌گوید. مرگ و خاک‌سپاری برادر کوچک‌تر لیسل در همان ابتدای فیلم، تصاویر خشن و ترسناک حمله‌ی سربازان نازی به شهروندان، بمباران‌ها، انفجارها و ویرانی‌های جنگ و مواجهه‌ی لیسل با پیکرهای بی‌جان نزدیکان و دوستانش ممکن است برای کودکان ناراحت‌کننده باشد. در چند صحنه هم نوجوان‌ها با هم کتک‌کاری می‌کنند. دخترک در صحنه‌های متعددی مورد توهین و تمسخر هم‌کلاسی‌هایش یا تندخویی‌های مادرش واقع می‌شود. پسر نوجوان در طول فیلم بارها از دخترک درخواست بوسه می‌کند و دخترک در دقایق پایانی پس از ابراز علاقه و مرگ پسر، او را می‌بوسد. موضوع جنگ، و جو خشونت و اختناق موضوع معناداری در دنیای کودکان نیست و ممکن است اضطراب زیادی به آنها وارد کند. تماشای فیلم برای کودکان و نوجوانان کوچک‌تر از ۱۳ سال پیشنهاد نمی‌شود. برای کودکان و نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ سال هم در صورتی پیشنهاد می‌شود که فیلم را همراه خانواده تماشا کنند تا فرصت گفت‌وگو درباره‌ی موارد یادشده را داشته باشند.

چکیده داستان

در روزگار حکمرانی هیتلر و نازی‌ها بر آلمان، لیسل نوجوان را به زن و شوهر بی‌فرزندی می‌سپارند. کتاب جیبی گورکن تنها یادگار او از برادر خردسالش است که در راه جان داده است. او که هنوز خواندن و نوشتن نمی‌داند، به کمک پدرخوانده‌اش سعی می‌کند کتاب بخواند. فقر مالی و عطش خواندن او را به دزدی کتاب سوق می‌دهد. آتش جنگ دوم جهانی اعضای خانواده‌ی او را از هم جدا می‌کند و دوستان و نزدیکانش را از او می‌گیرد، اما او با سرمایه‌ی ادبی‌ای که به دست آورده شروع به نوشتن می‌کند.

فرصت‌هایی برای گفتگو

تأثیر کتاب‌ها بر زندگی لیسل چه بود؟ به نظرتان چرا او کتاب می‌دزدید؟ کتاب‌ها در موقعیت‌های سخت چگونه به او کمک کردند؟ فیلم‌های دیگری در مورد جنگ تماشا کرده‌اید؟ این فیلم چه تفاوتی با آنها دارد؟ آیا فیلم صحنه‌هایی داشت که برای شما آزاردهنده باشد؟ روایت داستان فیلم، همانند کتاب، از زبان مرگ است، اما اتفاق‌ها به شیوه‌ی متفاوتی بیان می‌شود. اگر کتاب را خوانده‌اید، آیا متوجه تفاوت‌های بین فیلم و کتاب شدید؟ کدام شیوه برای شما جذاب‌تر است؟

جزئیات فیلم
مدت زمان 130
سال انتشار 2013