14 اسفند 1400

سواد رسانه‌ای

3 دقیقه زمان مطالعه
MahsaSalmani
thumbnail

کلمه‌ی سواد معمولاً توانایی خواندن و نوشتن را به خاطر می‌آورد، اما می‌تواند سواد رسانه‌ای را هم شامل شود. سواد رسانه‌ای توانایی شناسایی انواع مختلف رسانه‌ها و درک پیامی است که آن‌ها می‌فرستند. امروزه کودکان از منابعی کسب اطلاعات می‌کنند که در مقایسه با رسانه‌های سنتی در زمان جوانی والدین‌شان (مثل رادیو و تلویزیون و روزنامه‌ها) تنوع بسیار بیشتری دارند. پیام‌های متنی، شبکه‌های اجتماعی، ویدیوهای پربازدید، بازی‌های ویدیویی، تبلیغات و مانند این‌ها، در دسترس عموم کودکان قرار دارند. اما همه‌ی رسانه‌ها در یک چیز اشتراک دارند: کسی آن‌ها را ساخته و به دلیل خاصی هم این کار را کرده است؛ درک این دلیل، اساس سواد رسانه‌ای است.

عصر دیجیتال، تولید رسانه را برای همه آسان کرده است. برای مثال، فرزند شما به راحتی می‌تواند با ایجاد گروهی در واتس اپ، محتواهایی را در اختیار دیگران قرار دهد و نقش یک رسانه را ایفا کند. اما همیشه نمی‌توان مطمئن بود چه کسی رسانه‌ای را ایجاد کرده، هدفش از این کار چه بوده و آیا محتوای این رسانه معتبر است یا نه. بنابراین کسب سواد رسانه‌ای مهارتی ضروری در دوران ماست.

توجه به موارد زیر می‌تواند به فرزندتان کمک کند تا ارتباط سازنده‌تری با رسانه‌ها داشته باشد:

تفکر نقادانه

خوب است کودکان هنگام استفاده از رسانه‌ها، در مورد این موضوعات فکر کنند: آیا پیام‌هایی که انتقال داده می‌شوند منطقی‌اند یا خیر، ایده‌ی اصلی در این رسانه چیست، چرا اطلاعات معینی برای انتقال انتخاب شده و باقی اطلاعات حذف شده است، من به این اطلاعات چه نیازی دارم. کودکان به تدریج یاد می‌گیرند که برای حمایت از ایده‌هایشان مثال بیاورند. پس از آن می‌توانند بر اساس دانشی که به دست آورده‌اند، عقیده‌ی خودشان را درباره‌ی اطلاعات دریافتی شکل بدهند.

استفاده‌ی هوشمندانه

سواد رسانه‌ای به کودکان کمک می‌کند که یاد بگیرند موثق بودن اطلاعات را ارزیابی کنند. همچنین به آن‌ها کمک می‌کند روش‌های اقناعی را در تبلیغات تشخیص دهند و بتوانند در برابر تکنیک‌های بازاریابی که برای فروش محصولات استفاده می‌شوند، مقاومت کنند.

دیدگاه اصلی رسانه

هر پدیدآورنده‌ای دیدگاه خاص خودش را دارد. شناسایی دیدگاه خالق یک اثر به کودکان کمک می‌کند تا آن را تنها موضع ممکن در نظر نگیرند و به نقطه‌نظرات مختلف در مورد یک موضوع توجه کنند. همچنین به آن‌ها کمک می‌کند تا اطلاعات‌ را در یک بافت کلی،‌ کنار آنچه که از قبل می‌دانند، قرار دهند.

مسئولیت رسانه‌ای

در استفاده از رسانه‌ها مهم است که تشخیص بدهیم نقطه‌نظر خودمان چیست، خودمان چه می‌خواهیم بگوییم و با چه روشی می‌خواهیم این کار را انجام دهیم، و در همه حال باید به خاطر داشته باشیم که پیام ما تاثیرگذار است.

نقش رسانه در فرهنگ

از شایعات درباره‌ی سلبریتی‌ها، تا تصاویر روی جلد مجلات و پیام‌های ردوبدل‌شده در شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌ها پیام‌هایی را به ما منتقل می‌کنند، درک و فهم ما را از جهان شکل می‌دهند و حتی ما را وادار می‌کنند تا به روش خاصی فکر یا عمل کنیم.

هدف خالق اثر

خوب است هنگام مواجه شدن با یک محتوای رسانه‌ای، به این پرسش‌ها فکر کنیم: خالق اثر می‌خواهد ما از آن چه برداشتی بکنیم؟ آیا قصدش فقط اطلاع‌رسانی است؟ آیا سعی دارد ذهنیت ما را تغییر دهد؟ یا به ما ایده‌های جدیدی معرفی می‌کند که قبلاً در موردشان نشنیده‌ایم؟ وقتی کودکان متوجه شوند که هر چیزی چه تاثیری دارد، می‌توانند انتخاب‌های آگاهانه‌تری داشته باشند.